Năm 2026 đánh dấu cột mốc 80 năm kể từ khi chiếc Vespa đầu tiên ra đời tại Ý dưới bàn tay của hãng Piaggio. Từ một phương tiện phục vụ nhu cầu đi lại sau chiến tranh, Vespa dần vượt khỏi khái niệm của một chiếc xe máy thông thường để trở thành biểu tượng văn hóa mang tính toàn cầu.
Tại Việt Nam, Vespa cổ không chỉ tồn tại như một phương tiện giao thông cũ kỹ, mà đã hình thành nên cả một thú chơi và cộng đồng sưu tầm kéo dài suốt nhiều thập kỷ. Giữa thời đại xe điện và công nghệ hiện đại lên ngôi, những chiếc scooter Ý với tiếng máy “bạch bạch”, làn khói hai thì cùng thân thép nguyên khối vẫn giữ được sức hút đặc biệt với giới chơi xe.
Từ biểu tượng nước Ý đến “món đồ chơi” đầy mê hoặc của giới sưu tầm Việt
Sau Thế chiến II, nước Ý cần một phương tiện nhỏ gọn, tiết kiệm và phù hợp với đô thị. Kỹ sư Corradino D’Ascanio đã tạo nên cuộc cách mạng khi thiết kế Vespa với khung thép liền khối, sàn để chân phẳng, động cơ đặt lệch và kiểu dáng mềm mại khác biệt hoàn toàn những chiếc mô tô thời bấy giờ.
Tên gọi “Vespa”, nghĩa là “ong vò vẽ” trong tiếng Ý, xuất phát từ âm thanh đặc trưng của động cơ cùng phần thân xe thon gọn phía sau.
Chỉ sau vài năm, Vespa nhanh chóng vượt khỏi châu Âu để trở thành biểu tượng của thanh niên hậu chiến, của sự tự do và phong cách sống Ý thanh lịch. Hình ảnh Audrey Hepburn ngồi trên chiếc Vespa trong bộ phim Roman Holiday năm 1953 đã biến mẫu xe này thành huyền thoại văn hóa đại chúng toàn cầu.
Trong lịch sử xe máy thế giới, ngoài Lambretta, Vespa là số ít dòng scooter vừa mang giá trị cơ khí, thời trang, điện ảnh lẫn văn hóa xã hội.
Một chiếc Vespa đầu tiên được sản xuất sau Thế chiến II, hiện được định giá tới hàng chục tỷ đồng. Ảnh: Piaggio.
Chiếc Vespa đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam vào giai đoạn những năm 1950-1960, theo chân người Pháp và giới thương gia Sài Gòn. Với thiết kế thân thép liền khối cùng phong cách châu Âu sang trọng, Vespa nhanh chóng trở thành biểu tượng của sự thời thượng.
Audrey Hepburn và Gregory Peck chạy Vespa trong phim Roman Holiday (1953). Ảnh: Sưu tầm.
Tại miền Nam trước năm 1975, sở hữu một chiếc Vespa đồng nghĩa với địa vị xã hội. Hình ảnh những quý cô mặc áo dài ngồi sau các mẫu Vespa Standard, Super hay Sprint từng trở thành một phần ký ức đô thị Sài Gòn.
Sau năm 1975, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều chiếc Vespa tiếp tục được sử dụng để mưu sinh, chở hàng, chở gia đình hay chạy dịch vụ. Điều đặc biệt là dù trải qua chiến tranh, thiếu phụ tùng và sự xuất hiện của làn sóng xe Nhật, Vespa cổ vẫn tồn tại bền bỉ trong đời sống giao thông Việt Nam.
Sài Gòn trước năm 1975 là nơi quy tụ nhiều xe Vespa cổ. Ảnh: Sưu tầm.
Cộng đồng chơi Vespa cổ tại Việt Nam và hành trình giữ lại ký ức cơ khí
Không giống nhiều mẫu xe hiện đại ngày nay, Vespa cổ mang cá tính cơ khí rất riêng. Piaggio từng tạo ra hàng loạt dòng xe từ 50cc đến 200cc, từ kiểu dáng mềm mại cho tới những mẫu mang phong cách thể thao từng tham gia các giải đua quốc tế.
Nếu Lambretta thường gắn với hình ảnh nam giới mạnh mẽ thì Vespa lại phù hợp cả với phụ nữ nhờ thiết kế thanh lịch. Đây cũng là một trong những lý do khiến Vespa dần chiếm ưu thế trong cuộc cạnh tranh với đối thủ đồng hương.
Người chơi Vespa thường nói: “Vespa không chỉ để chạy, mà để cảm nhận”.
Từ tiếng động cơ hai thì “bạch bạch”, “o o” theo từng vòng tua, mùi nhớt pha xăng đặc trưng cho đến cảm giác rung nhẹ từ bộ khung thép nguyên khối, tất cả tạo nên trải nghiệm mà xe hiện đại khó tái hiện.
Một chiếc Vespa cổ trên đường đua quốc tế thập niên 1950. Ảnh: Sưu tầm.
Khoảng hơn 20 năm trở lại đây, phong trào sưu tầm và trải nghiệm Vespa cổ tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ. Từ Hà Nội, Huế đến TP.HCM, hàng loạt câu lạc bộ Vespa cổ được thành lập, kết nối những người yêu scooter Ý.
Ngày nay, Vespa cổ không còn chỉ được phục chế để lưu giữ hoài niệm. Nhiều người biến dòng xe này thành một phần phong cách sống. Không khó để bắt gặp quán cà phê trưng bày Vespa cổ, đoàn xe Vespa rước dâu hay những chuyến xuyên Việt bằng scooter hai thì.
Một góc bộ sưu tập Vespa cổ của anh Nguyễn Xuân Thủy tại Lâm Đồng. Ảnh: Nguyễn Xuân Thủy.
Điều đáng chú ý là ngay trong bối cảnh xe động cơ đốt trong, đặc biệt là xe hai thì, đứng trước nguy cơ bị hạn chế tại đô thị, nhiều chiếc Vespa hơn nửa thế kỷ tuổi vẫn tiếp tục lăn bánh hằng ngày trên đường phố Việt Nam.
Từ nhà máy Piaggio ở Pontedera của Ý đến những con hẻm Hà Nội hay Sài Gòn xưa, Vespa đã đi qua 80 năm lịch sử nhưng vẫn giữ được sức hút đặc biệt.
Không chỉ là phương tiện, Vespa cổ tại Việt Nam đã trở thành một phần của văn hóa đường phố, ký ức đô thị và niềm đam mê dành cho vẻ đẹp cơ khí vượt thời gian.
Khi xe điện và công nghệ hiện đại ngày càng phổ biến, Vespa cổ lại mang giá trị tinh thần lớn hơn. Đó là sự chậm rãi giữa nhịp sống vội vã, là cảm giác cơ khí nguyên bản mà nhiều người trẻ đang tìm kiếm trở lại.
Lễ hội xe cổ Sài Gòn lần 2 năm 2019. Ảnh: Nguyễn Thanh Phương.
Ngày nay, những chiếc Vespa cổ nguyên bản đang được săn lùng trên toàn cầu với giá trị lên tới hàng chục nghìn USD. Tại Việt Nam, cộng đồng Vespa cổ cũng duy trì sức sống suốt hơn hai thập kỷ qua với hàng loạt chuyến caravan, hành trình xuyên Việt và các buổi gặp mặt định kỳ.
Không ít người trẻ tìm đến Vespa cổ không đơn thuần để “chơi xe”, mà để tìm lại cảm giác chậm rãi giữa nhịp sống đô thị ngày càng nhanh.
Và có lẽ, chính sự gắn bó với nhiều thế hệ con người đã khiến Vespa trở thành một trong số ít dòng xe không bao giờ bị quên lãng.
Những mẫu Vespa hiện đại vẫn mang dáng dấp cổ điển quen thuộc. Ảnh: Piaggio.
Người chơi Vespa cổ trong chuyến xuyên Việt năm 2026. Ảnh: Tư Trung Vespa.
Bạn có góc nhìn nào về nội dung trên? Hãy gửi ý kiến dưới phần bình luận của bài viết hoặc chia sẻ ý kiến về email: [email protected]. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!
