Trong khi hầu hết bạn bè cùng trang lứa còn đang bận rộn với bài tập về nhà hay những trận đấu bóng đá sau giờ học, một thế hệ nhà sáng lập mới đang âm thầm xây dựng những đế chế công nghệ từ phòng ngủ. Với sự hỗ trợ của AI, rào cản về kỹ năng và vốn liếng đã không còn là trở ngại đối với những "CEO nhí" chỉ vừa mới có bằng lái xe.
Khởi nghiệp thời AI
Tờ Wall Street Journal (WSJ) cho hay sáng sớm làm việc cho startup, từ 8 giờ sáng đến gần 3 giờ chiều đi học ở trường trung học, đó là lịch trình thường nhật của Nick Dobroshinsky, một cậu thiếu niên 15 tuổi tại Sammamish, Washington. Nick không phải là trường hợp cá biệt. Cậu là đại diện cho một làn sóng doanh nhân trẻ tuổi đang tận dụng tối đa sức mạnh của trí tuệ nhân tạo để rút ngắn con đường từ ý tưởng đến lợi nhuận.
Điểm khác biệt lớn nhất giữa thế hệ của Bill Gates hay Mark Zuckerberg trước đây với những nhà sáng lập hiện tại chính là công cụ lao động. Nếu như các bậc tiền bối phải dành hàng nghìn giờ để tự tay viết từng dòng code, thì Nick Dobroshinsky chỉ cần khoảng 10 dòng mã nguồn. Phần còn lại, cậu giao phó cho Claude của Anthropic, ChatGPT của OpenAI và Gemini của Google.
Nền tảng nghiên cứu tài chính BeyondSPX của Nick hiện thu hút hơn 50.000 người dùng hàng tháng. Thậm chí, Greystone Logistics (một công ty niêm yết) đã phải phát đi thông cáo báo chí để tán dương bản phân tích độc lập do BeyondSPX thực hiện mà không hề hay biết "ông chủ" của nền tảng này mới chỉ 15 tuổi. Nick không cần đội ngũ marketing, cậu sử dụng các bot trên Reddit để quảng bá sản phẩm.
Đây chính là diện mạo mới của khởi nghiệp thời đại AI: Tinh gọn tuyệt đối, vận hành bằng thuật toán và gần như không tốn chi phí nhân sự.
Nick Dobroshinsky và bản nháp code viết tay của cậu
Nhà đầu tư mạo hiểm Kulveer Taggar tại San Francisco, nhận định rằng độ tuổi trung bình của các nhà sáng lập đang giảm sâu kể từ khi ChatGPT và Claude trở nên phổ biến. AI giúp việc xây dựng phần mềm quy mô lớn trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Những người trẻ vốn nhanh nhạy với công nghệ mới, tin rằng nếu họ đã làm chủ được thuật toán trên TikTok hay X, họ hoàn toàn có thể làm chủ thị trường.
Sự thiếu kiên nhẫn của tuổi trẻ, cộng với tốc độ phản hồi tức thì của AI, đã tạo ra một tư duy mới: "Tại sao phải chờ đợi nhiều năm khi cơ hội đang ở ngay trước mắt?".
Raghav Arora là minh chứng điển hình. Ở tuổi 17, sau khi từng bị đình chỉ học vì bán kẹo Mỹ nhập khẩu cho bạn học ở Singapore, Arora hiện đang điều hành GetASAP, một startup phân phối nông sản sử dụng AI để dự báo tồn kho.
Với 48 nhân viên và khoản gọi vốn 3,4 triệu USD từ General Catalyst, Arora đã bỏ học trung học để chuyển đến Nam California tập trung hoàn toàn cho kinh doanh.
Tương tự, Zach Yadegari, 18 tuổi, đã xây dựng ứng dụng dinh dưỡng Cal AI với doanh thu hàng năm lên tới 30 triệu USD. Zach bắt đầu học code từ năm 7 tuổi và đã bán ứng dụng game đầu tiên vào năm 16 tuổi với giá gần 100.000 USD.
Canh bạc
Làn sóng khởi nghiệp trẻ tuổi này đang đặt các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) vào một tình huống thú vị nhưng đầy thách thức. Y Combinator (vườn ươm khởi nghiệp danh tiếng nhất thế giới)hiện không còn giới hạn độ tuổi tối thiểu để nộp đơn.
Arlan Rakhmetzhanov, một chàng trai 18 tuổi bỏ học ở Kazakhstan, đã huy động được 6,2 triệu USD cho startup Nozomio sau khi thuyết phục được các đối tác tại YC nhờ khả năng "ra hàng" (ship code) cực nhanh, một phẩm chất sống còn trong kỷ nguyên AI.
Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng đặt cược vào những "đứa trẻ". Ali Partovi, người điều hành quỹ Neo, thừa nhận ông ngưỡng mộ sự nhiệt huyết của các học sinh trung học nhưng vẫn ưu tiên sinh viên đại học, nơi họ có thể tìm thấy mạng lưới đồng sáng lập và nhân viên ban đầu.
Câu hỏi lớn nhất mà các VC đặt ra là: "Liệu một thiếu niên có đủ sức thu hút những người thông minh hơn mình về làm việc hay không?".
Bên cạnh đó là vấn đề về tâm lý. Một đối tác tại Google Ventures chia sẻ rằng khi gặp gỡ các nhà sáng lập mới 17 tuổi, ông thường phải trao đổi với phụ huynh của họ để đảm bảo rằng các em đã chuẩn bị tâm lý cho một hành trình khởi nghiệp đầy khắc nghiệt và áp lực.
Dù có thành công rực rỡ hay chỉ dừng lại ở mức trải nghiệm, không thể phủ nhận AI đang tạo ra một thế hệ doanh nhân có tư duy khác biệt.
Alby Churven, một học sinh lớp 8 ở Sydney, sau khi thất bại với startup đầu tiên đã ngay lập tức chuyển hướng sang xây dựng công cụ AI giúp tạo code cho website. Tư duy "xoay trục" (pivot) nhanh chóng này vốn là đặc sản của Silicon Valley, nay đã nằm trong máu của những thiếu niên 14 tuổi.
Cơ hội là bình đẳng, nhưng thị trường vẫn luôn khắc nghiệt. AI có thể giúp bạn viết code, dự báo tồn kho hay viết báo cáo tài chính, nhưng nó không thể thay thế bản lĩnh và sự trưởng thành của một người lãnh đạo.
Tuy nhiên, với những con số như 30 triệu USD doanh thu hay 50.000 người dùng thường xuyên, những nhà sáng lập tuổi teen đang chứng minh rằng: Trong kỷ nguyên AI, tuổi tác có lẽ chỉ là một con số, còn tốc độ mới là tất cả.
*Nguồn: WSJ, BI
