Tờ Financial Times (FT) cho đấu trường trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu hay không còn là cuộc đua thuần túy về số lượng tham số hay sức mạnh phần cứng mà đang chuyển dịch sang một khái niệm thực dụng hơn: Token.
Tại đây, các đại diện từ Trung Quốc như DeepSeek hay MiniMax đang tạo nên một cú sốc thực sự khi đánh bại các đối thủ Mỹ về lưu lượng tiêu thụ nhờ mức giá rẻ đến kinh ngạc.
Theo dữ liệu từ OpenRouter, nền tảng theo dõi các đơn vị văn bản, mã code và dữ liệu được xử lý bởi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), kể từ tháng 2 năm nay, các mô hình AI của Trung Quốc đã chính thức vượt qua các đối thủ từ Mỹ về mức tiêu thụ token.
Sự thay đổi này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đua AI toàn cầu. Như CEO Nvidia Jensen Huang đã nhận định hồi đầu tháng, việc sản xuất và sử dụng các đơn vị kỹ thuật số này sẽ là động lực chính thúc đẩy nền kinh tế AI trong tương lai.
Khoảng cách 6 lần
Lý do khiến token trở thành "vũ khí" chiến lược nằm ở sự trỗi dậy của các đại lý AI (AI agents). Khác với các chatbot thông thường, các AI agent (như những ứng dụng xây dựng trên nền tảng nguồn mở OpenClaw) tiêu tốn lượng token khổng lồ để thực hiện các tác vụ phức tạp.
Để dễ hình dung, việc tóm tắt tác phẩm Hamlet của Shakespeare chỉ tiêu tốn khoảng 30.000 token của một chatbot. Tuy nhiên, một AI agent có thể cần tới 20 triệu token chỉ để hoàn thành một tác vụ lập trình nhỏ. Khi khối lượng công việc tăng lên hàng triệu lần, chênh lệch giá dù nhỏ nhất cũng trở thành bài toán kinh tế sống còn đối với các nhà phát triển.
Giám đốc điều hành Will Liang của Amplify AI Group, nhận định rằng sự khác biệt về giá trên mỗi token đang tạo ra một "ngọn gió đông" về mặt cấu trúc cho các phòng thí nghiệm Trung Quốc. Khi việc áp dụng các AI agent mở rộng quy mô, lợi thế này sẽ càng trở nên rõ rệt.
Theo FT, lợi thế về chi phí của các nhóm AI Trung Quốc bắt nguồn từ nguồn năng lượng giá rẻ và các mô hình có cấu trúc tối ưu. Các công ty như MiniMax và Moonshot đang thu phí chỉ từ 2 USD đến 3 USD cho mỗi 1 triệu token đầu ra. Trong khi đó, con số này ở mô hình Claude Sonnet 4.5 của Anthropic (Mỹ) lên tới khoảng 15 USD.
Khoảng cách giá gần gấp 6 lần này đang thay đổi thói quen chi tiêu của các nhà phát triển. Terry Zhang, một nhà phát triển phần mềm tại Hồng Kông, chia sẻ rằng anh hiện chi khoảng 50 USD mỗi ngày để sử dụng mô hình Kimi của Moonshot cho 80% khối lượng công việc. Anh chỉ dành Claude cho những tác vụ cực kỳ phức tạp. Theo tính toán của Terry, nếu dùng hoàn toàn Claude, chi phí sẽ vọt lên 900 USD mỗi ngày, một con số không tưởng đối với nhiều dự án khởi nghiệp.
Sự chuyển dịch này phản ánh trực tiếp vào doanh thu. MiniMax với mô hình M2.5 hiện nằm trong nhóm những mô hình được sử dụng nhiều nhất toàn cầu. Tính đến ngày 20/3, lượng sử dụng token của công ty này đã tăng vọt 476% so với tháng trước đó.
Chiến lược từ thượng tầng
Tờ FT cho hay lợi thế cạnh tranh của Trung Quốc không đến từ sự ngẫu nhiên. Chính phủ nước này đã xác định "phối hợp điện toán - năng lượng" là ưu tiên quốc gia trong báo cáo công tác năm 2026, liên kết trực tiếp chính sách năng lượng với năng lực cạnh tranh AI.
Về mặt phần mềm, các nhóm nghiên cứu Trung Quốc đã sớm áp dụng các kiến trúc AI hiệu quả, điển hình là thiết kế “Hỗn hợp chuyên gia” (MOE). Thiết kế này giúp giảm đáng kể nhu cầu tính toán, dù đôi khi phải đánh đổi một chút về độ chính xác. Điều thú vị là nỗ lực tối ưu hóa hiệu suất tính toán này lại được thúc đẩy bởi tình trạng thiếu hụt chip cao cấp do các lệnh kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ.
Tuy nhiên, con đường này không chỉ toàn hoa hồng. Mô hình Zhipu AI đã từng trải qua một "tai nạn" nghề nghiệp vào tháng 2 khi mô hình GLM-5 đứng đầu bảng xếp hạng OpenRouter nhưng ngay sau đó bị quá tải năng lực tính toán, dẫn đến đình trệ dịch vụ. Sự cố này khiến giá trị vốn hóa của công ty bốc hơi hơn 10 tỷ USD chỉ trong một ngày.
Ở một khía cạnh khác, các gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc đang nhanh chóng củng cố vị thế trong cuộc đua AI. Alibaba vừa công bố thành lập Alibaba Token Hub, một đơn vị kinh doanh mới do CEO Eddie Wu trực tiếp dẫn dắt. Động thái này phát đi tín hiệu rõ ràng: Alibaba tin rằng kinh tế học token sẽ định nghĩa giai đoạn tiếp theo của cuộc đua AI.
Trong một bản ghi nhớ nội bộ, CEO Eddie Wu viết: "Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của điểm bùng phát trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI). Hàng tỷ AI agent đang sẵn sàng tiếp quản phần việc kỹ thuật số ngày càng lớn hơn, và các đại lý này sẽ ngày càng trở thành giao diện chính giữa con người và thế giới số."
Mặc dù vậy, sự bền vững của lợi thế này vẫn là một dấu hỏi lớn. Những rào cản về địa chính trị và sự lo ngại của các ngành kinh tế có sự quản lý chặt chẽ về việc dữ liệu được xử lý tại các trung tâm lưu trữ Trung Quốc vẫn là những thách thức không nhỏ mà Bắc Kinh cần phải vượt qua nếu muốn duy trì vị thế dẫn đầu trong kỷ nguyên AI mới.
*Nguồn: FT, BI
